Υποβλήθηκε από plinet την Δευ, 01/04/2013 - 13:54.
58η επέτειος από την έναρξη δράσης της ΕΟΚΑ
Δευτέρα, 1 Απριλίου 2013
Σαν σήμερα, το 1955 ξεκίνησε ο ένοπλος αγώνας της ΕΟΚΑ, μυστικής οργάνωσης στην Κύπρο με αρχηγό τον Γεώργιο Γρίβα-Διγενή, αξιωματικό του Ελληνικού Στρατού. Η δράση της ΕΟΚΑ για την εκδίωξη των Βρετανών αποικιοκρατών από το νησί και την Ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα, διήρκησε τέσσερα χρόνια και ο αγώνας της ήταν σκληρός και άνισος. Οι πρώτες σκέψεις για την ίδρυση της έγιναν στις αρχές της δεκαετίας του ’50, όταν ο Γεώργιος Γρίβας, με καταγωγή από το Τρίκωμο Αμμοχώστου, παρουσίασε τις ιδέες του στον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο. Εκείνος, ενώ στην αρχή είχε αρνηθεί να συνεργαστεί, έδωσε τελικά τη συγκατάθεσή του το 1954, υπό τον όρο ότι οι επιθέσεις κατά βρετανικών στόχων δεν θα είχαν κόστος σε ανθρώπινες ζωές.
Λίγο μετά τα μεσάνυχτα της 31ης Μαρτίου προς την 1η Απριλίου 1955, εκκωφαντικές εκρήξεις από τη μια άκρη ως την άλλη του νησιού, δόνησαν την ατμόσφαιρα σημαίνοντας την έναρξη του πιο ένδοξου αγώνα του κυπριακού Ελληνισμού.
Από την πρώτη στιγμή, το Λονδίνο, όπως ήταν αναμενόμενο, χαρακτήρισε «τρομοκρατική» την οργάνωση και εξαπέλυσε ανθρωποκυνηγητό για τη σύλληψη μελών της. Εκτιμάται ότι μέσα σ’ έναν μόλις χρόνο τριπλασιάστηκαν οι βρετανικές δυνάμεις στην Κύπρο για την αντιμετώπιση της ΕΟΚΑ (από 12.000 άνδρες το 1955 ο αριθμός ξεπέρασε τις 34.000 έναν χρόνο αργότερα).
Ακολούθησε η θέσπιση του νόμου της 15ης Ιουλίου 1955 για προσωποκράτηση χωρίς δίκη και η δημιουργία κρατητηρίων. Σύμφωνα με τον έκτακτο αυτό νόμο, η Αστυνομία μπορούσε να συλλάβει οποιονδήποτε και να τον κρατήσει χωρίς δίκη, με διάταγμα που εκδιδόταν με εντολή του Κυβερνήτη και υπογραφή του Διοικητικού Γραμματέα. Πρώτο κρατητήριο ήταν οι Κεντρικές Φυλακές Λευκωσίας και στη συνέχεια το μεσαιωνικό κάστρο της Κερύνειας. Μετά από απόδραση 16 αγωνιστών της ΕΟΚΑ από το κάστρο (3 Σεπτεμβρίου του 1955) ιδρύθηκαν στρατόπεδα συγκέντρωσης στην Κοκκινοτριμιθιά, κι αργότερα στην Πύλα, στο Πολέμι, την Αγύρτα, το Μάμμαρι και το Πυρόι.
Από την πρώτη στιγμή, το Λονδίνο, όπως ήταν αναμενόμενο, χαρακτήρισε «τρομοκρατική» την οργάνωση και εξαπέλυσε ανθρωποκυνηγητό για τη σύλληψη μελών της. Εκτιμάται ότι μέσα σ’ έναν μόλις χρόνο τριπλασιάστηκαν οι βρετανικές δυνάμεις στην Κύπρο για την αντιμετώπιση της ΕΟΚΑ (από 12.000 άνδρες το 1955 ο αριθμός ξεπέρασε τις 34.000 έναν χρόνο αργότερα).
Ακολούθησε η θέσπιση του νόμου της 15ης Ιουλίου 1955 για προσωποκράτηση χωρίς δίκη και η δημιουργία κρατητηρίων. Σύμφωνα με τον έκτακτο αυτό νόμο, η Αστυνομία μπορούσε να συλλάβει οποιονδήποτε και να τον κρατήσει χωρίς δίκη, με διάταγμα που εκδιδόταν με εντολή του Κυβερνήτη και υπογραφή του Διοικητικού Γραμματέα. Πρώτο κρατητήριο ήταν οι Κεντρικές Φυλακές Λευκωσίας και στη συνέχεια το μεσαιωνικό κάστρο της Κερύνειας. Μετά από απόδραση 16 αγωνιστών της ΕΟΚΑ από το κάστρο (3 Σεπτεμβρίου του 1955) ιδρύθηκαν στρατόπεδα συγκέντρωσης στην Κοκκινοτριμιθιά, κι αργότερα στην Πύλα, στο Πολέμι, την Αγύρτα, το Μάμμαρι και το Πυρόι.
Η προσπάθεια της ΕΟΚΑ αποτελεί τον τελευταίο χρονικά εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα των Ελλήνων και η δράση της κατέδειξε σε όλο τον κόσμο ότι η Κύπρος ήταν μια περιοχή επαναστατημένη, ενάντια σε ένα βάρβαρο αποικιοκρατικό και ιμπεριαλιστικό καθεστώς. Η Κύπρος του 1955-1959 αποτέλεσε μια από τις ελάχιστες περιπτώσεις, στις οποίες οι Βρετανοί απέτυχαν να νικήσουν σε έναν αποικιακό πόλεμο.
Πολιτικοί κρατούμενοι υπήρξαν άνδρες και γυναίκες, λαϊκοί και κληρικοί, εκπαιδευτικοί και μαθητές, αγρότες και εργάτες, γιατί θεωρήθηκαν ύποπτοι για συμμετοχή στον αγώνα της ΕΟΚΑ. Πάρα πολλοί κατέληξαν στα κρατητήρια, ύστερα από απάνθρωπα και πολυήμερα βασανιστήρια.
Σημαντικά μέλη της ΕΟΚΑ ήταν οι Κυριάκος Μάτσης, , Μάρκος Δράκος, Ευαγόρας Παλληκαρίδης, Στυλιανός Λένας, Ανδρέας Ζάκος, Μιχαλάκης Καραολής, Ανδρέας Παναγίδης, Ιάκωβος Πατάτσος, Μιχάλης Κουτσόφτας, Χαράλαμπος Μούσκος, Ελενίτσα Σεραφείμ-Λοϊζου, Χρίστος Τσιάρτας, Σάββας Ροτσίδης, Ανδρέας Αζίνας, Πολύκαρπος Γιωρκάτζης, Τάσσος Παπαδόπουλος, Βάσσος Λυσσαρίδης…
Σημαντικά μέλη της ΕΟΚΑ ήταν οι Κυριάκος Μάτσης, , Μάρκος Δράκος, Ευαγόρας Παλληκαρίδης, Στυλιανός Λένας, Ανδρέας Ζάκος, Μιχαλάκης Καραολής, Ανδρέας Παναγίδης, Ιάκωβος Πατάτσος, Μιχάλης Κουτσόφτας, Χαράλαμπος Μούσκος, Ελενίτσα Σεραφείμ-Λοϊζου, Χρίστος Τσιάρτας, Σάββας Ροτσίδης, Ανδρέας Αζίνας, Πολύκαρπος Γιωρκάτζης, Τάσσος Παπαδόπουλος, Βάσσος Λυσσαρίδης…
Τον Γρηγόρη Αυξεντίου (1928-1957), υπαρχηγό της οργάνωσης, δεν μπορούσαν να τον πιάσουν και τον είχαν επικηρύξει με το ποσό των 250 λιρών. Στις 3 Μαρτίου του 1957 οι Άγγλοι, ύστερα από προδοσία πληροφορήθηκαν το κρησφύγετό του κοντά στο μοναστήρι Μαχαιρά. Το περικύκλωσαν με αυτοκίνητα και ελικόπτερα! Μετά από πολύωρη μάχη και αρκετούς νεκρούς Άγγλους, έριξαν βενζίνη στο κρησφύγετο και τον έκαψαν ζωντανό. Το καμένο σώμα του θάφτηκε από τους Άγγλους στρατιώτες στις 4 Μαρτίου, στις Κεντρικές Φυλακές Λευκωσίας, στο χώρο που είναι γνωστός σήμερα ως «Τα φυλακισμένα μνήματα» για το φόβο λαϊκών αντιδράσεων.
Εκεί βρίσκεται και ο τάφος του νεαρότατου αγωνιστή της ΕΟΚΑ Ευαγόρα Παλληκαρίδη (1938-1957) . Η δράση του Ευαγόρα είχε αρχίσει πολύ νωρίς: Στις 2 Ιουνίου 1953 θα γινόταν η στέψη της βασίλισσας Ελισάβετ. Στην Αγγλία και σε όλες τις αποικίες γίνονταν προετοιμασίες για το μεγάλο γεγονός. Στην Πάφο, στο «Ιακώβιο Γυμναστήριο», αναρτάται η αγγλική σημαία, γεγονός που εξοργίζει τους μαθητές. Παραμονή της στέψης, οι μαθητές της Πάφου και οι φοιτητές του Λιασιδίου Κολεγίου, οργάνωσαν διαδήλωση με αίτημα να υποσταλεί η αγγλική σημαία και να εκκενωθεί το γήπεδό τους από στρατιώτες και αστυνομικούς. Οι μαθητές και το πλήθος συγκρούονται με την αστυνομία, η οποία ενισχύεται από Τούρκους. Ο 15χρονος, τότε, Ευαγόρας, αναρριχάται στον ιστό, κατεβάζει και σκίζει την αγγλική σημαία! Το γεγονός αυτό έδωσε το έναυσμα για επέκταση των διαδηλώσεων. Ο διοικητής στέλνει διαταγή να αποσυρθούν οι αστυνομικοί, γιατί δεν έπρεπε η στέψη της βασίλισσας να αμαυρωθεί με αίμα…. Έτσι οι μαθητές παρέσυραν ό, τι είχε σχέση με τους εορτασμούς για την στέψη. Η Πάφος έγινε το μόνο μέρος στη Βρετανική Κοινοπολιτεία, όπου δεν γιορτάστηκε η στέψη της Ελισάβετ. Ο Ευαγόρας συνελήφθη αλλά αφέθηκε ελεύθερος, λόγω της νεαρής του ηλικίας. Σε ηλικία 17 χρόνων, ο Ευαγόρας εγκατέλειψε το σχολείο και εντάχθηκε στις αντάρτικες ομάδες της ΕΟΚΑ. Στις 17 Νοεμβρίου 1955, οι μαθητές του Γυμνασίου συγκεντρώθηκαν και προετοίμαζαν μια διαδήλωση από εκείνες που οργάνωνε η ΑΝΕ (Άλκιμος Νεολαία ΕΟΚΑ) ως αντιπερισπασμό. Οι στρατιώτες είχαν διαταγή να πυροβολήσουν αδιάκριτα τους διαδηλωτές. Ο Ευαγόρας συλλαμβάνεται και οδηγείται στο δικαστήριο με την κατηγορία ότι συμμετείχε παράνομα σε οχλαγωγίες. Δεν παραδέχτηκε την κατηγορία και η δίκη αναβλήθηκε για τις 6 Δεκεμβρίου. Ήταν η αρχή του τέλους. Μια μέρα πριν τη δίκη, μπαίνει κρυφά στο σχολείο του και αφήνει στην έδρα ένα σημείωμα:
«Παλιοί συμμαθηταί,
Αυτή την ώρα κάποιος λείπει ανάμεσά σας, κάποιος που φεύγει αναζητώντας λίγο ελεύθερο αέρα, κάποιος που μπορεί να μη τον ξαναδείτε παρά μόνο νεκρό. Μην κλάψετε στον τάφο του. Δεν κάνει να τον κλαίτε. Λίγα λουλούδια του Μαγιού σκορπάτε του στον τάφο. Του φτάνει αυτό ΜΟΝΑΧΑ.
Θα πάρω μιαν ανηφοριά θα πάρω μονοπάτια
να βρω τα σκαλοπάτια που παν στη Λευτεριά.
Θ΄ αφήσω αδέλφια συγγενείς, τη μάνα, τον πατέρα
μεσ΄ τα λαγκάδια πέρα και στις βουνοπλαγιές.
Ψάχνοντας για τη Λευτεριά θα ΄χω παρέα μόνη
κατάλευκο το χιόνι, βουνά και ρεματιές.
Τώρα κι αν είναι χειμωνιά, θα ΄ρθει το καλοκαίρι
Τη Λευτεριά να φέρει σε πόλεις και χωριά.
Θα πάρω μιαν ανηφοριά θα πάρω μονοπάτια
να βρω τα σκαλοπάτια που παν στη Λευτεριά.
Τα σκαλοπάτια θ΄ ανεβώ, θα μπω σ΄ ενα παλάτι,
το ξέρω θαν απάτη, δεν θαν αληθινό.
Μεσ΄ το παλάτι θα γυρνώ ώσπου να βρω τον θρόνο,
βασίλισσα μια μόνο να κάθεται σ΄ αυτό.
Κόρη πανώρια θα της πω, άνοιξε τα φτερά σου
και πάρε με κοντά σου, μονάχα αυτό ζητώ.
Γεια σας, παλιοί συμμαθηταί. Τα τελευταία λόγια τα γράφω σήμερα για σας. Κι όποιος θελήσει για να βρει ένα χαμένο αδελφό, ένα παλιό του φίλο, ας πάρει μιαν ανηφοριά ας πάρει μονοπάτια να βρει τα σκαλοπάτια που παν στη Λευτεριά. Με την ελευθερία μαζί, μπορεί να βρει και μένα. Αν ζω, θα με βρει εκεί.
Ευαγόρας Παλληκαρίδης»
Στις 18 Δεκεμβρίου 1956 μαζί με άλλους 2 συναγωνιστές του μετέφεραν όπλα και τρόφιμα από την Λυσό. Ξαφνικά βρέθηκαν αντιμέτωποι με αγγλική περίπολο. Οι 2 συναγωνιστές του Ευαγόρα κατάφεραν να διαφύγουν, αλλά ο ίδιος συνελήφθη. Κατηγορήθηκε για κατοχή και διακίνηση οπλισμού και μεταφέρθηκε στη Λευκωσία Η δίκη του ορίστηκε για τις 25 Φεβρουαρίου. Εκεί, ο Παλληκαρίδης δεν άφησε περιθώρια στους δικηγόρους του να τον υπερασπιστούν, αφού, παρά τις αντιρρήσεις τους, παραδέχθηκε την ενοχή του:
«Γνωρίζω ότι θα με κρεμάσετε. Ό, τι έκαμα το έκαμα ως Έλλην Κύπριος, όστις ζητεί την Ελευθερίαν του. Τίποτα άλλο.»
Την επόμενη μέρα της καταδίκης του Παλληκαρίδη, οι μαθητές του Γυμνασίου Πάφου απείχαν από τα μαθήματά τους σε ένδειξη διαμαρτυρίας και έστειλαν τηλεγράφημα στον συνταγματάρχη Χάρντινγκ, τον Κυβερνήτη της Κύπρου, με το οποίο του ζητούσαν να απονεμηθεί χάρη στον Ευαγόρα. Όλος ο κόσμος αρχίζει μια προσπάθεια να σώσει τον νεαρό μαθητή. Η Ελληνική κυβέρνηση προσπαθεί να αποτρέψει την εκτέλεσή του. Η Κυπριακή αδελφότητα Αθηνών ζητά προσωπική παρέμβαση του βασιλιά Παύλου. Η Βουλή των Ελλήνων στέλνει τηλεγραφήματα προς την Βουλή των Κοινοτήτων και τα Ηνωμένα Έθνη. Ο Αρχιεπίσκοπος Δωρόθεος, ο Χωρεπίσκοπος Σαλαμίνος Γεννάδιος, ο δήμαρχος Λευκωσίας, 40 Εργατικοί Άγγλοι βουλευτές, συντεχνίες, ο Αρχιεπίσκοπος Νοτίου Αφρικής Νικόδημος, ο Αμερικανός Γερουσιαστής Fulton, απλοί πολίτες προσπαθούν να ματαιώσουν αυτή την εκτέλεση. Ο Χάρντινγκ όμως και η Αγγλική διπλωματία απορρίπτει την απονομή χάριτος.
Ο Ευαγόρας στο τελευταίο γράμμα του δηλώνει:
«Θ΄ ακολουθήσω με θάρρος τη μοίρα μου. Ίσως αυτό να ναι το τελευταίο μου γράμμα. Μα πάλι δεν πειράζει. Δεν λυπάμαι για τίποτα. Ας χάσω το κάθε τι. Μια φορά κανείς πεθαίνει. Θα βαδίσω χαρούμενος στην τελευταία μου κατοικία. Τι σήμερα τι αύριο; Όλοι πεθαίνουν μια μέρα. Είναι καλό πράγμα να πεθαίνει κανείς για την Ελλάδα. Ώρα 7:30. Η πιο όμορφη μέρα της ζωής μου. Η πιο όμορφη ώρα. Μη ρωτάτε γιατί»
Απαγχονίστηκε στις 14 Μαρτίου 1957, σε ηλικία μόλις 18 ετών. Ήταν ο νεαρότερος αλλά και ο τελευταίος αγωνιστής που απαγχονίστηκε από τους Άγγλους.
Η Κύπρος παρά τις θυσίες του ‘55, δε μπόρεσε να βρει τη δικαίωση που της αξίζει. Από το 1974, συνεχίζει να βιώνει το δράμα και τα συνεπακόλουθα της τουρκικής εισβολής και συνεχιζόμενης κατοχής του 37% του εδάφους της, κατά παράβαση κάθε αναγνωρισμένης αρχής του Διεθνούς Δικαίου. Σήμερα βιώνει τις δραματικές ώρες που όλοι γνωρίζουμε…..
